Kaizen: ปรัชญาการปรับปรุงอย่างต่อเนื่องที่ทุกองค์กรควรรู้

Kaizen คืออะไร?

Kaizen (ไคเซ็น) เป็นคำภาษาญี่ปุ่นที่ประกอบด้วย 改 (Kai = เปลี่ยนแปลง) + 善 (Zen = ดีขึ้น) หมายถึง การเปลี่ยนแปลงเพื่อสิ่งที่ดีกว่า หรือ การปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง (Continuous Improvement)

Kaizen ไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ แต่เป็นการ ปรับปรุงเล็กๆ น้อยๆ ทุกวัน ที่เมื่อสะสมกันนานเข้า จะสร้างผลลัพธ์ที่ยิ่งใหญ่

หลักการ Kaizen 5 ประการ

1. รู้จักลูกค้า - เข้าใจว่าลูกค้าต้องการอะไร

2. ลดของเสีย (Muda) - กำจัดสิ่งที่ไม่สร้างมูลค่า

3. ไปดูหน้างาน (Gemba) - แก้ปัญหาที่จุดเกิดเหตุ

4. ให้อำนาจคน - ทุกคนมีส่วนร่วมในการปรับปรุง

5. เปิดเผยและโปร่งใส - ใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ

Muda 7 ประการ (ความสูญเปล่า)

Kaizen มุ่งกำจัด ความสูญเปล่า 7 ประการ:

| # | ความสูญเปล่า | ตัวอย่าง |

|---|-------------|---------|

| 1 | การผลิตมากเกินไป (Overproduction) | ผลิตสินค้าเกินคำสั่งซื้อ |

| 2 | การรอคอย (Waiting) | รอวัตถุดิบ รอเครื่องจักร |

| 3 | การขนส่ง (Transportation) | ย้ายชิ้นงานไปมาโดยไม่จำเป็น |

| 4 | การแปรรูปมากเกินไป (Over-processing) | ทำงานซ้ำซ้อน ตรวจสอบมากเกินไป |

| 5 | สินค้าคงคลังมากเกินไป (Inventory) | สต็อกวัตถุดิบ/สินค้ามากเกินจำเป็น |

| 6 | การเคลื่อนไหวที่ไม่จำเป็น (Motion) | พนักงานเดินไปมามากเกินไป |

| 7 | ของเสีย (Defects) | สินค้าชำรุด ต้องซ่อมหรือทิ้ง |

เครื่องมือ Kaizen ที่สำคัญ

5S (สะสาง สะดวก สะอาด สร้างมาตรฐาน สร้างนิสัย)

• Seiri (สะสาง) - แยกของที่จำเป็นออกจากไม่จำเป็น

• Seiton (สะดวก) - จัดเก็บอย่างเป็นระบบ หยิบง่าย

• Seiso (สะอาด) - ทำความสะอาดและตรวจสอบ

• Seiketsu (สร้างมาตรฐาน) - กำหนดมาตรฐานการปฏิบัติ

• Shitsuke (สร้างนิสัย) - ฝึกปฏิบัติจนเป็นนิสัย

PDCA Cycle

• Plan - วางแผนการปรับปรุง

• Do - ทดลองทำ

• Check - ตรวจสอบผล

• Act - นำไปปฏิบัติจริงหรือปรับแผน

Gemba Walk

• ผู้บริหารลงไปดูหน้างานจริง

• สังเกต ถาม ทำความเข้าใจ

• ไม่ใช่การจับผิด แต่เป็นการเรียนรู้

การจัดกิจกรรม Kaizen

Kaizen Event (สัปดาห์ Kaizen)

1. วันที่ 1 - ศึกษาสภาพปัจจุบัน วิเคราะห์ปัญหา

2. วันที่ 2 - ระดมสมองหาแนวทางปรับปรุง

3. วันที่ 3-4 - ลงมือปรับปรุง ทดลองใช้

4. วันที่ 5 - สรุปผล นำเสนอ กำหนดมาตรฐานใหม่

Kaizen Suggestion System

• พนักงานทุกคนเสนอ idea ปรับปรุง

• มีระบบรับข้อเสนอและให้รางวัล

• ติดตามผลและให้ Feedback

สรุป

Kaizen ไม่ใช่โครงการที่มีวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุด แต่เป็น วัฒนธรรมองค์กร ที่ทุกคนร่วมกันปรับปรุงทุกวัน ผลลัพธ์อาจเล็กน้อยในแต่ละวัน แต่เมื่อผ่านไปหนึ่งปี คุณจะทึ่งกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น

> QAQUALITY มีหลักสูตร Kaizen และ Improvement Tools ที่ช่วยสร้างวัฒนธรรมการปรับปรุงในองค์กร ดูคอร์ส